Gönüllülük ve Sivil Toplum: Sürdürülebilirliğin Sessiz Taşıyıcıları
Sürdürülebilirlik çoğu zaman büyük kelimelerle anlatılıyor: iklim krizi, karbon ayak izi, küresel hedefler… Ama bu kavramların günlük hayatta neye karşılık geldiği her zaman net olmuyor. Açıkçası ben de bir süre sürdürülebilirliği daha çok raporlarda ve konferans başlıklarında var sanıyordum. Ta ki gönüllülükle biraz daha yakından tanışana kadar.
Gönüllülük ilk bakışta basit bir yardım faaliyeti gibi görünebilir. Bir etkinlikte görev almak, bir kampanyaya destek olmak ya da bir topluluk için zaman ayırmak… Ama işin içine girince fark ediliyor ki gönüllülük, aslında sivil toplumun ayakta kalmasını sağlayan ana güçlerden biri. Ayrıca sivil toplum olmadan sürdürülebilirlik, sadece iyi niyetli bir fikir olarak kalıyor. Bir gönüllülük çalışmasında şunu fark etmiştim: Kimse “dünyayı kurtarıyoruz” gibi büyük laflar etmiyordu. Ama herkes yaptığı küçük işin bir yere dokunduğunu biliyordu.
Bir kişi farkındalık afişlerini asıyordu, biri sosyal medya paylaşımlarını hazırlıyordu, biri sadece gelen insanlara çay dağıtıyordu. Tek başına bakıldığında önemsiz gibi duran bu işler, birlikte yapıldığında kalıcı bir etki oluşturuyordu. Sanırım sürdürülebilirlik de tam olarak böyle bir şey. Sivil toplum kuruluşları, sürdürülebilirliği sadece çevre meselesi olarak görmez. Eğitimde fırsat eşitliği, sosyal adalet, toplumsal dayanışma gibi konular da sürdürülebilir bir geleceğin parçalarıdır. Gönüllü gençler bu alanlarda aktif rol aldıkça, sadece bir projeye katkı sağlamazlar; aynı zamanda sorumluluk almayı, birlikte hareket etmeyi ve uzun vadeli düşünmeyi öğrenirler. Bunlar da sürdürülebilirliğin insan boyutunu oluşturur.
Yine de burada küçük bir çelişki var. Gençlerden duyarlı olmaları, gönüllü olmaları, dünyayı önemsemeleri bekleniyor; ama çoğu zaman bu çabaların uzun vadede nasıl destekleneceği net değil. Bir proje bitiyor, ekip dağılıyor ve geriye sadece “çok güzel bir deneyimdi” cümlesi kalıyor. Oysa sürdürülebilir gönüllülük, devamlılıkla mümkün. Bunun için de gençlerin fikirlerine gerçekten alan açılması gerekiyor.
Sonuç kısmı yazmak zor, çünkü gönüllülükte net bir “son” yok. Ama şunu söyleyebilirim: Sürdürülebilirlik sadece büyük politikalarla değil, gönüllü olarak sorumluluk alan insanların istikrarlı çabalarıyla mümkün oluyor. Belki de asıl mesele, dünyayı bir anda değiştirmek değil; değiştirmeye devam edecek yapıları ayakta tutmak ve bunu en çok, karşılık beklemeden katkı sunan insanlar başarıyor.
Arda Şahsi
Yücel Kültür Vakfı
Gönüllü Yazar