Dijital Çağın Karanlık Yüzü: Siber Zorbalık

Dijital Çağın Karanlık Yüzü: Siber Zorbalık

Siber Zorbalık Nedir? Teknolojinin İki Yüzü

Siber zorbalık bilgisayar ve cep telefonları aracılığıyla yapılmaktadır. İnternetin sosyal destek, kimliğin keşfi, kişilerarası ilişkiler ve kritik düşünme becerisinin gelişimi yanında bilgiye kolay ve çabuk yoldan ulaşma ve akademik destek gibi eğitsel faydaları da vardır. Gençliğin büyük bir kısmı bu tür elektronik iletişim araçlarını sosyal yaşamlarında çok önemli araçlar olarak görmektedir. Elektronik posta, web siteleri, mesajlar, web kameraları, sohbet odaları, sosyal iletişim siteleri gibi elektronik iletişim araçları internet üzerinden yapılan sosyal iletişimin hızla artmasına neden olmuştur.

Siber zorbalık ya da sanal zorbalık, birey veya grup tarafından diğerlerine, bilgi ve iletişim teknolojileri aracılığıyla, düşmanlık ve korkutma amaçlı mesaj ve resimlerin kasıtlı ve düzenli bir şekilde gönderilmesidir.

Dijital Güvenlik ve Kişisel Verilerin İhlali

Siber zorbalıkta kurban durumuna düşen bireylerin, zorbanın tanıdığı veya akrabası olma olasılığı çok yüksektir. İnternette ücretsiz olarak indirdiğimiz uygulamalarda mikrofon, kamera veya galeri erişim izni verdiğimizde bu uygulamaların siber saldırı sonucunda bu bilgilerin ele geçirilmesi kolay hale geliyor. İlerleyen teknoloji sayesinde sadece fotoğraflarda kafamız çıksa dahi onlarla oynayarak sizi çok zor duruma düşürmek isteyebilirler.

Zorbalığın Dinamikleri: Güç, Ego ve İntikam

Siber zorbalıkta zorba rolündeki birey diğer yaşıtlarına göre büyük veya daha güçlüdür. Güç, ego, popülerlik durumu, zeka, cinsiyet, fakirlik zenginlik, ırk durumu bunların hepsi zorbalıkta bir etmendir. Siber zorbalık, geleneksel zorbalığa benzemektedir ve tekrar tekrar meydana gelebilir. İnternette zorbalık yapan bireyler karşısındakinin duygularını incitmek veya şaka olsun diye yapmaktadır. Bazen de zorbalığa uğrayan kişi intikam almak için de yapabilir. Teknolojik gücü ve becerisini sergilemek isteyenlerin çabasıdır.

Fiziksel ve Dijital Zorbalık Arasındaki Farklar

Geleneksel zorbalıkta fiziksel bir ortam gerekmektedir. Siber zorbalıkta buna gerek olmaması bu olayın takibini ve yapanı bulmayı zorlaştırmaktadır. Sanal kurbanların en çok %40 veya %50’si kendilerine eziyet eden kişiyi tanımaktadır. Gizlilik; saldırgana yakalanma korkusu olmadığı için daha çok cesaret vermekte, kurbanın mimiklerini görmediği için geri bildirim alamamakta, empati yapma olanağından yoksun kalmaktadır. Kurban açısından ise bilinmeyen düşman daha korkutucu olmaktadır. Gizlilik, zorbanın gerçek hayatta davranmayacağı alanı sağlamaktadır.

İstatistiklerle Gençler Arasında Siber Zorbalık

12-19 yaşlar arası 269 Türk öğrenciyle yaptıkları çalışmanın sonunda öğrencilerin %36’sının internette zorbaca davranışlar sergilediklerini bulmuşlardır. Bunların %24’ü ise hem zorba hem kurban rolündedir. Ancak %6 öğrenci kurban rolünde olduğunu belirtmiştir. Öğrencilerin %23.7’si cep telefonu ile rahatsız edildiklerini ifade etmişlerdir. İnternet kullanımındaki sıklık ile taciz edilme arasında anlamlı bir korelasyon bulunmuştur.

695 üniversite öğrencisiyle yapılan çalışmada öğrencilerin %19.7’sinin yaşamı boyunca en az bir defa zorbalık yaptığını, %54.4’ünün en az bir defa kurban, %17.7’sinin ise siber zorba–kurban olduğunu ifade etmiştir. Türkiye’de özel ve devlet okullarına devam eden öğrencilerde siber zorbalık olaylarını araştırdıkları çalışmalarda gerek kurban gerekse zorbalık açısından kız ve erkek öğrenciler arasında bir farklılaşma bulunamadığını ifade etmişlerdir. Türk üniversite öğrencileriyle yapılan çalışmada siber zorbalığa katılmada cinsiyete göre öğrenciler arasında anlamlı bir fark bulunamadığını, fakat erkeklerin biraz daha fazla zorba rolünde olduklarını belirtmiştir.

Psikolojik Etkiler ve Davranış Bozuklukları

Siber zorbalığa maruz kalan öğrenciler kaygı bozukluğu, korku gibi duyguların çok yoğun bir şekilde yaşanmasına neden olmaktadır. Siber zorbalık yaşayan çocuklar okuldan kaçma, okula devamsızlık ve okula silah getirme gibi okulla ilgili davranış problemlerini daha fazla göstermişlerdir. Siber zorbalık deneyimi gençler arasında depresyon, madde kullanımı ve suç işleme oranlarını yükseltmektedir.

Siber zorbalık yapan gençler kuralları çiğneme, saldırganlık gibi davranış problemlerine daha yatkın bulunmuşlardır. Siber zorbalık kurban ve zorbaları herhangi bir zorbalık yapmamış, zorbalığa maruz kalmamış olan kişilerden daha fazla psikiyatrik belirtiler göstermektedirler. Bu psikiyatrik belirtiler düşmanca duygular ve psikotik belirtilerdir.

Ebeveynlerin Rolü ve Çözüm Yolları

Bu durum da anne ve babalara çok büyük sorumluluk ve görev düşmektedir. Anne ve babaların çocukların girdikleri siteleri takip etmeleri çok önemlidir. Girmelerini istemedikleri siteleri engellemeleri ve bu sitelere ulaşamamalarını sağlayabilirler. Siber zorbalığa maruz kalan çocuk ise bu durumu sanki bir suç gibi annesinden ve babasından saklamak isteyebilir ve utanabilir. Bu durumda ise çocuğun her zamanki halinden garip davranması, korku ve kaygı bozukluğu var ise profesyonel destek alınması gerekmektedir.

Siber zorbalık, teknoloji geliştikçe daha da farklı durumlarda karşımıza çıkmaya devam edecektir. Fakat çözümü yine bizim elimizdedir; takip edip gerekli mercilere şikayetlerde bulunursak çözülemeyen bir sorun olmaz.